Verwarmen met airco: werking, rendement, kosten en grenzen

Een airco onttrekt warmte aan de lucht en geeft die af aan de omgevingslucht, net zoals een koelkast. In zijn leidraad over warmtepompen en airco's (laatste actualisatie maart 2026) noemt het Departement Omgeving dat in principe het omgekeerde van wat een lucht-luchtwarmtepomp doet. Bij de meeste nieuwe toestellen is er volgens die leidraad geen verschil meer tussen een airco en een warmtepomp: ze kunnen verwarmen en koelen. In principe gaat het dan om een lucht-luchtwarmtepomp die ook omgekeerd kan werken.

Daikin beschrijft het zo: bij verwarming haalt de buitenunit warmte uit de buitenlucht en brengt de binnenunit die naar binnen. Het VEKA (Vlaams Energie- en Klimaatagentschap) legt de naam uit: het eerste deel zegt waar de warmte vandaan komt, het tweede hoe ze aan de woning wordt afgegeven. Bij een lucht-luchtwarmtepomp gebeurt dat via binnentoestellen of luchtkanalen, en daarvoor is altijd een ventilator nodig. Een warmtepomp haalt volgens het VEKA 60 tot 80% van de nodige energie uit de omgeving en doet maar deels een beroep op elektriciteit.

Het VEKA drukt het rendement van een warmtepomp uit met de COP: een COP van 3,5 betekent dat een warmtepomp met 1 kW (kilowatt) elektriciteit 3,5 kW warmte kan produceren. Die COP wordt bepaald onder fabrieksomstandigheden. Het energielabel van een airco vermeldt een rendement over een heel verwarmingsseizoen: de SCOP.

De SCOP (seizoensgebonden prestatiecoëfficiënt) is volgens verordening (EU) nr. 626/2011 de warmtevraag van een heel verwarmingsseizoen gedeeld door het stroomverbruik voor verwarming. Een SCOP van 4,0 betekent dus dat de airco volgens de labelmethode over het seizoen 4 kWh warmte geeft per kWh stroom. Hoe hoger de SCOP, hoe minder stroom voor dezelfde warmte. Volgens EUR-Lex is die verordening op 7 oktober 2026 van kracht.

De verordening rekent met drie verwarmingsseizoenen. Ze verschillen in de buitentemperatuur waarvoor het toestel berekend wordt (de referentieontwerptemperatuur) en in het aantal rekenuren per jaar.

De verplichte energieklasse voor verwarmen hoort dus bij het seizoen "gemiddeld"; een energieklasse voor de seizoenen "warmer" en "kouder" mag de leverancier er optioneel bij vermelden. Volgens tabel 1 van de verordening begint klasse A+ bij een SCOP van 4,00, A++ bij 4,60 en A+++ bij 5,10. Voor een seizoen waarvoor de leverancier geen waarde opgeeft, staat er een "X" op het label. Het label toont ook een kaart van Europa met drie indicatieve verwarmingsseizoenen. Bij de 5.230 single-split-registraties in de Airco Database (stand 8 oktober 2026) ligt de mediane SCOP (seizoen gemiddeld) op 4,3, klasse A+. Het 95e percentiel ligt op 5,2, net boven de grens van 5,10 voor A+++.

Een airco haalt zijn warmte uit de buitenlucht. Volgens Test-Aankoop kan het vermogen om warmte te leveren daarom verminderen bij koud weer. De verordening laat de fabrikant twee grenzen opgeven:

• De bivalente temperatuur: de buitentemperatuur waaronder het vermogen van de airco aangevuld moet worden door een elektrische bijverwarming om aan de warmtevraag te voldoen. De verordening rekent die (echte of veronderstelde) bijverwarming met een COP van 1. Voor het seizoen "gemiddeld" mag de bivalente temperatuur hoogstens 2 °C zijn.
• De uiterste bedrijfstemperatuur: de buitentemperatuur waaronder de airco geen warmte meer kan leveren. Voor het seizoen "gemiddeld" is dat hoogstens -7 °C.

De bijdrage van die bijverwarming zit mee in de berekening van de SCOP. Een voorbeeld uit EPREL, de Europese databank voor energielabels: registratie 2629925, de Daikin FTXTM30A2V1B met buitenunit RXTM30A2V1B.

In het koudere seizoen geeft de fabrikant voor dit toestel bij de referentieontwerpvoorwaarden 3,6 kW op, en rekent de berekening 0,8 kW elektrische bijverwarming bij om aan de 4,4 kW te komen. Bij een ander toestel, de Daikin FTXM20A2V1B met buitenunit RXM20A5V1B (EPREL-registratie 1907774), is voor het seizoen "kouder" geen waarde opgegeven. Wil je ook bij strenge vorst verwarmen, kijk dan of het seizoen "kouder" ingevuld is.

Ook het werkbereik verschilt per toestel. Volgens de installatiehandleiding van Daikin zijn de RXM-A-buitenunits voor verwarmen ontworpen voor buitentemperaturen van -20 °C tot 24 °C. Op de productpagina van de Daikin FTXTM-A staat een werkbereik tot -30 °C. Het werkbereik zegt tot welke temperatuur een toestel draait; hoeveel vermogen het dan nog levert, is een ander gegeven, zoals het voorbeeld hierboven toont.

Het jaarverbruik voor verwarmen op het label is een rekenwaarde: de ontwerplast voor verwarmen (seizoen gemiddeld) maal 1.400 uur, gedeeld door de SCOP. Voor de Daikin FTXM20A2V1B met buitenunit RXM20A5V1B (EPREL-registratie 1907774) is dat 2,3 kW maal 1.400 gedeeld door 5,2, afgerond 619 kWh per jaar. Dat getal staat zo in EPREL.

Die 1.400 uur zijn veronderstelde uren van de verordening, geen gemeten gebruik. Volgens de verordening hangt het feitelijke verbruik af van de manier waarop je het toestel gebruikt en van de plaats waar het staat. Met je eigen uren en je eigen stroomprijs reken je het na in de verbruiksberekening.

Een eigen vergelijking met gekozen energieprijzen maken we niet: de uitkomst hangt af van de SCOP van het toestel en van wat jij betaalt per kWh stroom tegenover gas of stookolie. Omdat de SCOP de warmte per kWh stroom over het seizoen weergeeft, kost een kWh warmte uit de airco volgens de labelmethode je stroomprijs gedeeld door de SCOP. Twee bronnen maken de vergelijking met andere verwarming wel:

• Tegenover gas en stookolie: Test-Aankoop schreef in november 2025 dat elektriciteit duurder is dan gas en stookolie, maar dat de lucht/lucht-warmtepomp in zijn laatste vergelijkingen van verwarmingssystemen (inclusief waardevermindering) heel dicht in de buurt komt van gas- of stookolieketels. Als redenen noemt Test-Aankoop vooral de lage investeringskost en het hogere rendement van warmtepompen, vooral in de herfst en de lente.
• Tegenover elektrische verwarming: bij huishoudens die al met elektriciteit verwarmen, vooral met accumulatieverwarming, en waarvan de woning voldoende geïsoleerd is om vooral met een lucht/lucht-warmtepomp verwarmd te worden, wordt de energiefactuur volgens hetzelfde artikel gedeeld door 3 of 4.
• Tussen warmtepompen onderling: volgens het VEKA heeft een bodem-waterwarmtepomp de laagste verbruikskosten voor de warmte die ze levert.

De meeste nieuwe split-airco's kunnen ook verwarmen; volgens Test-Aankoop zijn de meeste lucht/lucht-warmtepompen omkeerbaar. Voor de aankoop vonden we twee gedateerde richtwaarden:

• Het VEKA noemt op zijn warmtepomppagina (geraadpleegd op 7 oktober 2026) voor warmtepompen een aankoopprijs van gemiddeld 2.500 tot 25.000 euro, inclusief plaatsing en btw, afhankelijk van het type. Een lucht-luchtwarmtepomp is doorgaans het goedkoopst.
• Test-Aankoop rekende in november 2025 voor een lucht/lucht-warmtepomp met 1.000 tot 2.000 euro exclusief btw voor de buitenunit en 300 tot 600 euro per binnenunit, en kwam zo uit op 1.500 tot 3.000 euro inclusief btw en installatie.

Volgens het VEKA is een lucht-luchtwarmtepomp enkel goedkoper als je ze maar voor enkele ruimtes inzet. Vraag een offerte die per post opgesplitst is: het toestel met de modelnummers van binnen- en buitenunit, het aantal binnenunits, de leidingen en de plaatsing van de buitenunit. Meer over de plaatsing lees je bij airco laten installeren.

Op 7 oktober 2026 bestaat er een Mijn VerbouwPremie voor een lucht/lucht-warmtepomp. Mijn VerbouwPremie is een premie van de Vlaamse overheid voor woningen, appartementen en appartementsgebouwen in het Vlaamse Gewest. Voor een toestel dat ook kan koelen, zijn de voorwaarden streng. Voor aanvragen vanaf 1 maart 2026 komt een lucht/lucht-warmtepomp waarvan de koelfunctie niet permanent uitgeschakeld is, enkel in aanmerking als:

• ze op de datum van de aanvraag de enige centrale verwarming van je woning is, en
• je woning op die datum volledig fossielvrij is: geen enkel systeem voor verwarming, sanitair warm water of koken op fossiele brandstoffen zoals aardgas, stookolie of propaangas.

Het koelen softwarematig laten uitschakelen volstaat niet. Voor toestellen die enkel of hoofdzakelijk als airco bedoeld zijn, is er geen premie. Hang je een airco met koelfunctie als bijverwarming naast een gasketel, dan voldoe je dus niet aan deze voorwaarden. Verder moet het onder meer gaan om een volledig nieuw toestel in een bestaande woning die aan de leeftijdsvoorwaarde voldoet, met een energielabel A+ of beter voor verwarmen, geplaatst of gevalideerd door een RESCert-installateur. Het factuurbedrag is minstens 1.000 euro exclusief btw, en je krijgt maar om de 10 jaar een premie voor een warmtepomp.

Voor eigenaar-bewoners in inkomenscategorie 3 en 4 en verhuurders aan een woonmaatschappij is er een verhoogde premie (tot 50% extra) als de warmtepomp in een gebied zonder aardgas komt, of als ze elektrische weerstandsverwarming vervangt en er een actief uitsluitend nachttarief is. In categorie 1 en 2 is er voor aanvragen vanaf 1 maart 2026 geen verhoging meer. Je bedrag zie je in de simulator van Mijn VerbouwPremie op vlaanderen.be. Voor private verhuurders bereidt de Vlaamse Regering wijzigingen voor vanaf 2027; die regels waren op 7 oktober 2026 nog niet definitief. Woon je in Brussel of Wallonië, dan geldt deze Vlaamse premie niet; premies verschillen volgens het gewest, merkt ook Test-Aankoop op.

Een airco die verwarmt, is zelf een warmtepomp. Het verschil met een lucht-waterwarmtepomp zit in de manier waarop de warmte binnenkomt. Volgens de omschrijving van Mijn VerbouwPremie brengt een lucht/lucht-warmtepomp de warmte als warme lucht in de woning, terwijl een lucht/water-warmtepomp ze afgeeft aan het water van de centrale verwarming.

Volgens het VEKA hangt de beste keuze af van veel factoren, zoals de isolatie van je woning en je omgeving, en bekijk je je mogelijkheden met een warmtepompinstallateur. Met de tool Warmtepompklaar van de Vlaamse overheid ga je na of je woning met een warmtepomp verwarmd kan worden of eerst extra isolatie nodig heeft.

• Enkel lucht, geen water. Een lucht-luchtwarmtepomp kan volgens het VEKA geen sanitair warm water opwarmen; daarvoor kun je een aparte warmtepompboiler plaatsen. Omdat ze de warmte als warme lucht binnenbrengt en niet in het water van de centrale verwarming, warm je er je radiatoren of vloerverwarming niet mee op. Er bestaan wel combinaties: bij de Multi+ van Daikin hangen binnenunits en een tank voor sanitair warm water aan één buitenunit.
• Minder vermogen bij vorst. Onder de bivalente temperatuur moet een elektrische bijverwarming aanvullen, en onder de uiterste bedrijfstemperatuur levert de airco geen warmte meer (zie hierboven).
• Geluid van de buitenunit. Volgens het VEKA maakt de buitenunit geluid dat storend kan zijn voor jezelf of voor de buren, zeker in dichtbebouwde wijken of bij appartementen. Volgens de code van goede praktijk van het Departement Omgeving (september 2024) moet een te klein toestel harder draaien, wat veelal een hoger geluidsvermogen geeft. Is er geen warmteverliesberekening gemaakt, dan raadt die code aan te rekenen met het maximale geluidsvermogen uit de handleiding, of met 5 decibel (dB) meer dan op het label als dat maximum niet vermeld is. Een stille nachtmodus noemt de code een belangrijk pluspunt. Richt de uitblaasopening ook niet naar een terras of naar ramen die opengaan: de koude of warme uitblaaslucht kan storend zijn.
• Eén binnenunit, één ruimte. Een single split verwarmt en koelt volgens Daikin één ruimte; met een multi split van Daikin sluit je tot vijf binnenunits op één buitenunit aan. Het Nederlandse Milieu Centraal noemt een split-airco zuinig als je er één kamer mee verwarmt en de temperatuur in de rest van de woning laag houdt, en multi-splitsystemen minder efficiënt.

Wil je de airco als hoofdverwarming gebruiken, dan moet het vermogen passen bij het warmteverlies van je woning. Volgens Buildwise bepaal je door het warmteverlies kamer per kamer en voor het hele gebouw te berekenen het vermogen van de warmteverspreiders en de warmteopwekker. Waarden in W/m² of W/m³ dienen volgens Buildwise alleen om te controleren of een berekening in de juiste orde van grootte ligt; voor het dimensioneren mogen ze niet gebruikt worden. Als referentiemethode beveelt Buildwise de norm NBN EN 12831-1 of de Belgische nationale bijlage daarbij aan. Ook de code van goede praktijk van het Departement Omgeving zegt dat een warmteverliesberekening nodig is om een warmtepomp of airco correct te dimensioneren.

Voor een efficiënte werking van een warmtepomp is volgens het VEKA een goed geïsoleerd gebouw noodzakelijk. De vermogensberekening op Airco-goedkoop.be geldt niet voor verwarmen.

Een airco hoeft je verwarming niet te vervangen. Volgens Buildwise kunnen lucht-luchtwarmtepompen relatief snel geplaatst worden en werken ze los van het bestaande verwarmingssysteem. Test-Aankoop beschrijft hoe een lucht/lucht-warmtepomp in de leefruimte, gebruikt in de lente en de herfst wanneer het rendement het hoogst is, de periode kan inkorten waarin je de centrale verwarming nodig hebt.

De buitenunit voert condenswater af, en tijdens het verwarmen kan er ijs op vormen. De installatiehandleiding van Daikin voor de RXM-A-buitenunits vraagt om na te gaan of het condenswater goed weg kan, de unit op een sokkel te zetten zodat er geen ijs ophoopt, en het water niet over een voetpad te laten lopen, dat bij vriesweer glad kan worden. Bij harde wind tegen de uitblaasopening vermeldt dezelfde handleiding een snellere ijsvorming tijdens het verwarmen.

Een airco lost geen bouwkundig vochtprobleem op. De Woningkwaliteitswijzer van de Vlaamse overheid noemt als oorzaken van vocht onder meer een lekkende dakgoot of regenpijp, regenwater dat via het dak of de muren binnensijpelt en grondwater via de kelder. Bij condensatie op koude muren noemt dezelfde bron isoleren (eventueel in combinatie met extra verwarming), ventileren en minder vocht produceren; een architect of aannemer kan advies geven. Zie je schimmel, vochtplekken of loskomend behang, laat dan eerst de oorzaak opsporen. Ook als je met de airco verwarmt, raadt Milieu Centraal (Nederland) aan te blijven ventileren, bijvoorbeeld met de roosters.

Deze pagina steunt op de volgende openbare bronnen.

• Departement Omgeving, leidraad Omgevingsaspecten bij warmtepompen en airco-installaties (laatste actualisatie maart 2026)
• Departement Omgeving, Code van goede praktijk: geluid van buitenunits van residentiële lucht-lucht (airco) en lucht-water warmtepompen (september 2024)
• Gedelegeerde verordening (EU) nr. 626/2011, energie-etikettering van airconditioners (bijlage I, definities 13, 16, 26 tot 31, 38 en 39; bijlage II, tabel 1; bijlage III, punt 1.1; bijlage IV, punt 3; bijlage VII, punt 2 en tabellen 3 en 4)
• EUR-Lex, status van verordening (EU) nr. 626/2011
• EPREL, registratie 2629925 (Daikin FTXTM30A2V1B / RXTM30A2V1B; velden designLoadAverage, declaredCapacityAverage, backupCapacityAverage, designLoadCold, declaredCapacityCold, backupCapacityCold)
• EPREL, registratie 1907774 (Daikin FTXM20A2V1B / RXM20A5V1B)
• VEKA, Warmtepomp
• VEKA, Types warmtepompen
• Vlaamse overheid, Mijn VerbouwPremie voor warmtepomp
• Vlaamse overheid, Mijn VerbouwPremie
• Buildwise, Warmteverlies
• Buildwise, artikel 2021/5.12: een pelletkachel of lucht-luchtwarmtepomp installeren als aanvulling op een centrale verwarming (samenvatting)
• Woningkwaliteitswijzer (Vlaamse overheid), Een vochtvrije woning: algemene informatie
• Woningkwaliteitswijzer (Vlaamse overheid), Vermijden van condenserend vocht
• Test-Aankoop, Prijs, verbruik, rendement: 8 redenen om voor een lucht/lucht-warmtepomp te kiezen (12 november 2025)
• Test-Aankoop, Gas, stookolie, pellets, warmtepomp: welk verwarmingssysteem kies je voor je huis? (4 maart 2026)
• Daikin België, lucht-lucht warmtepompen
• Daikin België, productpagina FTXTM-A
• Daikin, uitgebreide handleiding voor de installateur RXM-A (4P769827-4C, 2024.07)
• Milieu Centraal (Nederland), Airco en ventilatoren
• Airco-goedkoop.be, eigen export van EPREL (8 oktober 2026)
• Airco-goedkoop.be, vermogensberekening (vraag of de berekening ook voor verwarmen geldt)