Airco installeren: wie het mag, hoe het verloopt en wat de prijs bepaalt

Volgens Vlaanderen.be heb je op 7 oktober 2026 een Vlaamse erkenning als koeltechnicus nodig voor werk aan stationaire koelinstallaties, waaronder aircosystemen en warmtepompen, met gefluoreerde broeikasgassen (F-gassen) als koudemiddel, als er een risico is dat dat koudemiddel ontsnapt. Ook R32 is een F-gas: Daikin schrijft in zijn handleiding dat R32 gefluoreerde broeikasgassen bevat.

Een koeltechnicus mag alleen de werken uitvoeren die op zijn certificaat staan. Met categorie I mag hij alles, met categorie II onder meer installaties met minder dan 3 kg koudemiddel installeren, onderhouden, herstellen en buiten dienst stellen. Een RESCert-certificaat alleen volstaat volgens Vlaanderen.be niet om aan warmtepompen met F-gassen te werken. Vlaanderen.be publiceert overzichtslijsten van erkende koeltechnici en van erkende koeltechnische bedrijven, zodat je een naam uit je offerte kan nakijken.

Die regel steunt op Europese wetgeving: artikel 10 van de F-gassenverordening (EU) 2024/573, die volgens het VEKA (Vlaams Energie- en Klimaatagentschap) op 11 maart 2024 in werking trad, verplicht een certificaat voor wie stationaire klimaatregelingsapparatuur en warmtepompen met F-gassen installeert, onderhoudt, herstelt of buiten gebruik stelt. De leidraad van het Departement Omgeving verwijst voor de Vlaamse verplichting naar artikel 5.16.3.3 en 6.8.1.1 van titel II van het VLAREM.

In Brussel moet elk koeltechnisch bedrijf geregistreerd zijn en moeten koeltechnici een certificaat hebben dat conform de Europese wetgeving is, schrijft Leefmilieu Brussel (geraadpleegd op 7 oktober 2026). In Wallonië hebben technici die aan installaties met F-gassen werken volgens de Waalse overheid een Europees certificaat nodig, en kent de Agence wallonne de l'Air et du Climat (AwAC) de erkenning toe. De rest van deze pagina gaat over de Vlaamse regels.

Een split-airco met F-gas mag je als particulier niet zelf aansluiten. De F-gassenverordening noemt het samenvoegen van delen die F-gassen bevatten (of daarvoor ontworpen zijn) tot een circuit, op de plaats waar het systeem gebruikt wordt, een "installatie", ongeacht of het systeem na de montage nog gevuld moet worden. Ook het koppelen van een set met voorgevulde leidingen valt dus onder die definitie, en installeren vraagt een certificaat.

Volgens artikel 11 van de verordening mag niet-hermetisch gesloten apparatuur die met F-gassen gevuld is, alleen aan een eindgebruiker verkocht worden als aangetoond wordt dat een gecertificeerde onderneming de installatie uitvoert. Een F-gas als koudemiddel mag je als particulier ook niet kopen om zelf te vullen: verkopers mogen F-gassen voor installatie, onderhoud en herstelling alleen verkopen aan gecertificeerde personen of aan bedrijven met gecertificeerd personeel.

De leidraad van het Departement Omgeving (versie september 2024) noemt een uitzondering. Zit het hele koudemiddelcircuit in één hermetisch afgesloten unit, een zogenaamd monoblocksysteem, en is er ter plaatse geen werk aan de koudemiddelleidingen nodig, dan hoeft een erkende koeltechnicus die installatie niet uit te voeren. Voor onderhoud aan het koudemiddelcircuit is wel een erkende koeltechnicus verplicht. Voor de elektrische aansluiting schrijft Daikin in de handleiding van zijn RXM-A-buitenunits voor dat alle bedrading door een erkend elektricien gebeurt. Over mobiele airco's lees je meer op de pagina over mobiele airco's.

Bij een split-airco worden de binnenunit en de buitenunit pas op de plaats van gebruik met elkaar verbonden. De stappen en grenswaarden staan in de installatiehandleiding van de fabrikant, en volgens de code van goede praktijk van het Departement Omgeving moet die handleiding altijd gevolgd worden. Hieronder staan als voorbeeld de voorschriften uit twee Daikin-handleidingen: die voor de buitenunits RXM-A (versie 2024.07) en die voor de binnenunits FTXM-R (versie 2020.06). Volgens de code verschillen de afstanden en richtlijnen per type, fabrikant en model.

1. Plaats van de binnenunit. Daikin vraagt voor de FTXM-R een muur die het gewicht kan dragen, een plaats waar het condenswater goed weg kan en minstens 1,8 m tussen de unit en de vloer. De handleiding raadt een badkamer en een plek in rechtstreeks zonlicht af. Door de muur komt een doorvoer van 65 mm (klasse 15 tot 42) die naar buiten afloopt en na de werken wordt afgedicht.
2. Plaats van de buitenunit. De ondergrond moet stevig en vlak zijn, de unit wordt vastgezet met ankerbouten, en waar trillingen naar het gebouw kunnen gaan, komt er trilbestendig rubber onder. Rond de unit blijft ruimte vrij voor de luchtstroom en het onderhoud. Volgens Daikin hoort de unit niet in een geluidsgevoelige zone, zoals naast een slaapkamer.
3. Koudemiddelleidingen. Daikin schrijft koperen leidingen met isolatie voor. Voor klasse 20 tot 35 (RXM20 tot RXM35) mag de leiding tussen binnen- en buitenunit 1,5 tot 20 m lang zijn, met hoogstens 15 m hoogteverschil. Voor klasse 42 en 50 is dat hoogstens 30 m lang en 20 m hoogteverschil. Is de leiding langer dan 10 m, dan moet er koudemiddel bijgevuld worden. Leidingen van een vorige installatie mogen niet opnieuw gebruikt worden.
4. Condensafvoer. Binnen loopt de afvoerslang af, zonder sifon, en het uiteinde mag niet in water liggen. De afvoerleiding in het gebouw wordt geïsoleerd tegen condensatie. Na de montage wordt ongeveer 1 liter water in de afvoerbak gegoten om op lekken te controleren. Buiten moet het condenswater weg kunnen zonder over een voetpad te lopen, dat anders glad wordt bij vriesweer.
5. Elektrische aansluiting. Volgens Daikin gebeurt alle bedrading door een erkend elektricien en volgens de nationale voorschriften. De airco krijgt een eigen voedingskring, met de vereiste zekering of stroomonderbreker, een aardlekschakelaar en een alpolige schakelaar. Verlengkabels zijn niet toegelaten.
6. Lektest en vacuüm trekken. De leidingen binnenin de buitenunit zijn in de fabriek getest; de leidingen die ter plaatse gelegd worden, moet de technicus zelf controleren. Hij zet ze onder stikstof, minstens 2 bar, en test elke verbinding met een bellentestvloeistof, nooit met zeepwater. Daarna haalt een vacuümpomp alle vocht, lucht en stikstof uit de leidingen (vacuümdrogen). Stijgt de druk na enkele minuten wachten, dan zit er nog vocht in en volgt een droogbeurt van minstens 2 uur. Pas daarna gaan de afsluiters open en mag er koudemiddel bijgevuld worden. Daikin waarschuwt voor ontploffingsgevaar als dat eerder gebeurt.
7. Inbedrijfstelling en oplevering. De technicus vult het etiket voor F-gassen aan de binnenkant van de buitenunit in: de vulling uit de fabriek, wat hij bijvulde, het totaal en de hoeveelheid in ton CO2-equivalent. Daikin vraagt de voeding minstens 6 uur voor het gebruik in te schakelen om de compressor te beschermen. Na een controlelijst (geen lekken, leidingen geïsoleerd, afsluiters volledig open, een vlotte afvoer) volgt een proefdraai. Bij de overhandiging krijg je de documentatie en uitleg over de bediening en het onderhoud.

Ton CO2-equivalent is de hoeveelheid koudemiddel in kg maal het aardopwarmingsvermogen (GWP) van dat koudemiddel, gedeeld door 1.000. Voor R32 is de GWP 675. Een periodieke lekcontrole is volgens de F-gassenverordening verplicht vanaf 5 ton CO2-equivalent; voor R32 komt dat volgens de tabel van het VEKA overeen met 7,4 kg. Daikin vraagt om het onderhoud minstens één keer per jaar te laten uitvoeren.

• Leidingen langs en door muren. Daikin vraagt contact tussen de leiding en de muur te vermijden, zodat er geen trillingen en geluid naar het huis gaan. De code van goede praktijk vraagt muurbevestigingen die trillingen isoleren, een flexibel stuk in de leidingen tussen buitenunit en woning, en geen hard contact bij doorvoeren door muren en plafonds.
• Afstand tot de buitenunit. Volgens de code beperkt de maximale lengte van de koudemiddelleidingen hoe ver de buitenunit van de woning kan staan, en houd je die afstand best klein om verliezen te beperken.
• Een oude airco vervangen. Het koudemiddel uit het oude toestel moet een erkende koeltechnicus terugwinnen. Daikin laat de leidingen van een vorige installatie niet opnieuw gebruiken.
• Appartement. Neem vooraf contact op met de vereniging van mede-eigenaars (VME). Volgens de code is het dak in veel gevallen een goede plaats voor de buitenunit, zeker als er later meer units bij komen.

De code van goede praktijk van het Departement Omgeving (september 2024) maakt een onderscheid tussen het geluidsvermogen, de hoeveelheid geluid die het toestel zelf maakt, en de geluidsdruk, het geluid op een bepaalde plaats. De geluidsdruk hangt af van de afstand, van harde vlakken die het geluid weerkaatsen en van afscherming. De code drukt beide uit in dB(A).

Voor veel buitenunits bij woningen legt de Vlaamse regelgeving volgens de code geen wettelijke geluidsvoorwaarden op, maar sommige steden en gemeenten hebben eigen regels. Daarvoor kan je bij de omgevingsdienst van je gemeente terecht. Gelden er geen specifieke voorwaarden, dan stelt de code richtwaarden voor: 45 dB(A) overdag (7 tot 22 uur) en 40 dB(A) 's nachts (22 tot 7 uur), aan de grens van de tuin of het terras van de buren op 1,5 m hoogte en aan hun opengaande ramen. De code is geen wet en alleen afdwingbaar als er specifiek naar verwezen wordt. Ook zonder specifieke voorwaarden moet je overmatige geluidshinder vermijden.

Wat volgens de code helpt: een zware, stabiele sokkel (lichte daken zijn niet geschikt, en unit en sokkel wegen best minstens evenveel), trillingsdempers die passen bij het gewicht van de unit, de ventilatie-uitlaat niet naar de buren richten en de uitblaas niet naar een terras, opengaande ramen of ramen met ventilatieroosters. Een haag of een houten scherm met openingen voldoet niet als geluidsscherm. De code raadt aan de plaats van de buitenunit al in de offertefase te bespreken. Bij klachten of in complexe gevallen kan je een beroep doen op een erkende milieudeskundige geluid en trillingen.

Op 7 oktober 2026 staat in het Vlaamse vrijstellingenbesluit (artikel 2.1, 8°/1) dat geen omgevingsvergunning nodig is voor "de plaatsing van bovengrondse onderdelen van warmtepompen en airco’s in de tuin, op een gevel of op een plat dak, ingeplant tot op twee meter van de perceelsgrens of tot tegen een bestaande scheidingsmuur". Sinds 1 maart 2026 geldt die vrijstelling ook aan de voorgevel en op een plat dak. De unit blijft dus minstens 2 meter van de perceelsgrens, tenzij ze tegen een bestaande scheidingsmuur komt. Staat ze zonder scheidingsmuur ook maar gedeeltelijk dichter bij de perceelsgrens, dan geldt de vrijstelling volgens de leidraad van het Departement Omgeving (september 2024) niet.

Belangrijke voorwaarden van het vrijstellingenbesluit:

• de woning is hoofdzakelijk vergund of vergund geacht;
• de unit staat binnen een straal van 30 meter van die woning;
• de plaatsing is niet strijdig met stedenbouwkundige verordeningen, met uitdrukkelijke voorwaarden van een omgevingsvergunning, met lokale plannen of met recente verkavelingsvoorschriften;
• voor beschermd erfgoed geldt een apart systeem van toelatingen.

Het Departement Omgeving geeft in zijn toelichting bij de wijziging (februari 2026) een voorbeeld: staat de voorgevel op de rooilijn, dan blijft een unit aan die gevel niet op twee meter van de perceelsgrens en is een vergunning nodig.

Of je daarnaast een melding moet doen, hangt volgens de leidraad (september 2024) af van het totale geïnstalleerde elektrische vermogen van alle koelinstallaties, warmtepompen en airco's in je woning. Vanaf 5 kW valt het geheel onder VLAREM-rubriek 16.3.2 als inrichting van klasse 3, en dan volstaat een melding bij de gemeente. De meeste installaties voor één wooneenheid blijven volgens de leidraad onder 5 kW. Het maximale elektrische vermogen staat normaal op het typeplaatje of in de technische fiche. Twijfel je, dan is de omgevingsdienst van je gemeente het aanspreekpunt.

Bedragen staan hier niet: we vonden geen controleerbare, gedateerde bron met installatieprijzen voor België. Uit de regels en de handleidingen kan je wel afleiden welke punten het werk groter of kleiner maken. Vraag in elke offerte naar die punten.

Twee offertes kan je pas vergelijken als ze hetzelfde werk beschrijven. Deze punten maken dat mogelijk:

• de naam van het koeltechnisch bedrijf, zodat je het op de lijst van erkende koeltechnische bedrijven van Vlaanderen.be kan terugvinden;
• de modelnummers van de binnen- en buitenunit, zodat je de SEER (het rendement over een koelseizoen), de SCOP (hetzelfde voor verwarmen) en het geluid van de binnenunit kan opzoeken in de Airco Database;
• het koelvermogen in kW (kilowatt) en hoe het bepaald is; zelf rekenen kan met de vermogensberekening;
• de plaats van de buitenunit, de afstand tot de perceelsgrens en het geluidsvermogen van de buitenunit, met of zonder stille nachtmodus;
• de leidinglengte, het aantal doorvoeringen, de condensafvoer en de bevestiging van de buitenunit (sokkel of wandbeugels, met trillingsdempers);
• de elektrische aansluiting: een eigen kring, de beveiliging en wie dat werk uitvoert;
• de lektest, het vacuümdrogen en de inbedrijfstelling volgens de handleiding van de fabrikant;
• wat je bij de oplevering krijgt, het onderhoud en, bij een vervanging, het terugwinnen van het koudemiddel uit het oude toestel.

Twijfel je nog over het toestel zelf, lees dan eerst de gids over een airco kopen. Wat een model per jaar verbruikt, schat je met de verbruiksberekening.

Deze pagina steunt op de volgende openbare bronnen.

• Vlaanderen.be, Erkenning als koeltechnicus
• Vlaanderen.be, Informatie voor de koeltechnicus
• VEKA, F-gassen
• VEKA, 20 februari 2024: nieuwe F-gassenverordening gepubliceerd
• VEKA, Regelgeving inzake het gebruik van F-gassen
• Verordening (EU) 2024/573 betreffende gefluoreerde broeikasgassen (artikel 3, 5, 8, 10 en 11)
• Departement Omgeving, Leidraad Omgevingsaspecten bij warmtepompen en airco-installaties (september 2024)
• Departement Omgeving, Code van goede praktijk: geluid van buitenunits van residentiële lucht-lucht (airco) en lucht-water warmtepompen (september 2024)
• Vrijstellingenbesluit van 16 juli 2010, geconsolideerde versie op 7 oktober 2026 (artikel 1.2 tot 1.4, 2.1 en 2.2)
• Departement Omgeving, Wetgevend kader van de omgevingsvergunning voor stedenbouwkundige handelingen
• Departement Omgeving, Toelichting vrijstellingen, meldingen en limitatieve lijst (februari 2026)
• Departement Omgeving, VLAREM-rubriek 16.3: indeling koelinstallaties, warmtepompen en airco
• Leefmilieu Brussel, Koelinstallaties: erkenningen en registraties
• Wallonie, Demander un agrément pour les techniciens frigoristes
• Daikin, Uitgebreide handleiding voor de installateur R32 Split-reeks RXM-A (4P769827-4C, 2024.07)
• Daikin, Uitgebreide handleiding voor de installateur Daikin kamerairconditioner FTXM-R (4P518023-8G, 2020.06)